İsrail’deki seçmenler, Başbakan Binyamin Netanyahu‘nun siyasi geleceğini belirleyecek genel seçim için 27 Ekim Salı günü (bugün) sandık başına gidiyor. Ülke tarihinin en önemli seçimlerinden biri olarak nitelendirilen bu oylama, 7 Ekim 2023‘te Hamas’ın düzenlediği saldırılardan sonra Netanyahu’nun liderliğine dair ilk büyük seçim testi olma özelliği taşıyor.
Reuters’a göre, bu seçimler, İsrail’in son üç yılda yaşadığı ciddi siyasi ve toplumsal çalkantıların gölgesinde gerçekleştiriliyor. Gazze ve Lübnan‘daki çatışmalar, İran ile yaşanan gerilimler, ülkenin uluslararası arenada giderek yalnızlaşması ve Netanyahu liderliğindeki sağ koalisyonun tartışmalı politikaları, seçim gündeminin ana maddelerini oluşturuyor.
Tüm bunların yanı sıra toplamda 19 yıllık başbakanlık tecrübesiyle İsrail’in en uzun süre görevde kalan lideri olan Netanyahu, güçlü siyasi konumunu korumakta. Milliyetçi siyasetin ülkede giderek güçlenmesi ve parçalı parlamento yapısı, seçim sonuçlarına bağlı olarak Netanyahu’nun yeniden hükümet kurmasına olanak tanıyabilir.
Netanyahu karşıtları açısından bu seçimlerin en kritik gündem maddelerinden biri ise 7 Ekim 2023 saldırıları sırasında yaşanan güvenlik ve istihbarat başarısızlıklarının sorumluluğu. Muhalefet partileri, bu saldırılarla ilgili ulusal düzeyde bir soruşturma yapılmasını talep ediyor.
YARIŞ KİMLER ARASINDA GEÇİYOR?
Kamuoyu araştırmaları, Netanyahu’nun Likud Partisi ile sağcı müttefikleri arasında eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot‘un öncülük ettiği muhalefet ittifakıyla kıyasıya bir yarışın sürdüğünü gösteriyor.
Sert güvenlik politikalarıyla tanınan Eisenkot, hem merkez hem de sağ seçmenden destek alıyor. Oy verme işlemi yerel saatle 07.00’de başlamış olup sandıklar saat 22.00’de kapanacak.
İsrail Merkez Seçim Komisyonu verilerine göre ülkede yaklaşık 7,3 milyon seçmen oy kullanma hakkına sahip. Bunların yaklaşık 330 bini ilk kez sandığa gidecek.
İsrail Demokrasi Enstitüsü bünyesindeki Viterbi Kamuoyu ve Politika Araştırmaları Merkezi‘nin verilerine göre seçmenlerin yaklaşık yüzde 13‘ü henüz hangi partiye oy vereceğine karar vermemiş durumda.
AŞIRI-SAĞ KADERİ BELİRLEYEBİLİR
Netanyahu’nun yeniden hükümet kurabilmesi için aşırı sağcı liderler Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich‘in desteğine ihtiyaç duyabileceği ifade ediliyor. Her iki siyasetçi de Filistinlilere yönelik şiddeti teşvik ettikleri suçlamasıyla bazı Batılı ülkelerin yaptırımlarına uğramış durumda.
Ben-Gvir’in liderliğindeki Yahudi Gücü Partisi, kamuoyu araştırmalarında destek oranını artırdı; ancak ne Netanyahu ne de Eisenkot’un iktidara ulaşabilmesi için kesin bir yol görünmüyor.
Eğer 120 sandalyeli parlamentoda hükümet kurmak için gereken 61 milletvekiline ulaşılamazsa, Netanyahu gelecek yıl yeni seçim yapılana dek geçici başbakan olarak görevine devam edebilir.
EISENKOT’UN POLİTİKALARI
Eisenkot, 7 Ekim saldırılarının ardından Netanyahu’nun oluşturduğu savaş kabinesine katılmış fakat sekiz ay sonra başbakanın yönetimini eleştirerek görevinden ayrılmıştı.
Eisenkot’a göre kurulacak yeni hükümetin İran’ın askeri nükleer kapasite elde etmesini engellemesi gerekiyor. Bu hedefin gerektiğinde askeri güç kullanarak ya da ABD destekli diplomatik düzenlemelerle gerçekleştirilebileceğini savunuyor.
Eisenkot, Netanyahu’ya karşı çıkmasına rağmen İsrail’deki Yahudi partilerinin çoğunluğu gibi Filistinlilerle onlarca yıldır süregelen barış görüşmelerinin temelini oluşturan iki devletli çözümü desteklemiyor.
Bunun yanı sıra Eisenkot, işgal altındaki Batı Şeria’da Yahudi yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik şiddetini kınıyor.
Son zamanlarda artan yerleşimci şiddeti ise İsrail’in Batılı ülkelerle ilişkilerinde gerilime neden oldu.
Eisenkot ayrıca Netanyahu’nun aşırı sağcı koalisyon ortakları Ben-Gvir ve Smotrich’e karşı da muhalefet ediyor.
ARAP SEÇMENİN KATILIMI
Filistinli Arap seçmenlerin sandığa katılım oranı, seçim sonuçlarını ve koalisyon hesaplarını etkileyebilecek önemli bir unsur olarak değerlendiriliyor. Arap seçmenlerin yüksek katılım göstermesi durumunda Eisenkot’un liderliğindeki muhalefetin parlamento aritmetiğinde avantaj sağlayabileceği düşünülüyor.
Eisenkot, ortak değerlerin eksikliği nedeniyle Arap partileriyle koalisyon kurmayacağını belirtmişti; ancak siyasi analistler Arap partilerinin Netanyahu’nun iktidardan uzaklaştırılması amacıyla Eisenkot’un önderliğindeki bir azınlık hükümetine dışarıdan destek verebileceğini öne sürüyorlar.
